295% คือตัวเลขยอดถอนการติดตั้ง (Uninstall) แอปพลิเคชัน ChatGPT ในสหรัฐฯ ภายในวันเดียว หลัง OpenAI ประกาศลงนามในสัญญากับกระทรวงกลาโหมสหรัฐฯ (Pentagon) มูลค่ากว่า 200 ล้านดอลลาร์สหรัฐ

แรงกระเพื่อมไม่ได้หยุดอยู่แค่การลบแอป ยอดรีวิว 1 ดาวบนสโตร์พุ่งขึ้นถึง 775% แฮชแท็ก #CancelChatGPT และ #QuitGPT กลายเป็นไวรัลข้ามคืน มีผู้ลงชื่อร่วมบอยคอตมากกว่า 2.5 ล้านคน ขณะที่กลุ่มผู้ประท้วงรวมตัวชูป้ายหน้าสำนักงานใหญ่ของ OpenAI ในซานฟรานซิสโก

ขณะเดียวกัน Claude จากค่าย Anthropic ทะยานขึ้นสู่อันดับ 1 บน App Store สหรัฐฯ เป็นครั้งแรก

เหตุการณ์นี้ไม่ใช่แค่ศึกชิงยอดดาวน์โหลดระหว่างสองค่าย AI แต่เป็นจุดเปลี่ยนที่ทำให้ผู้ใช้งานทั่วโลกเริ่มตั้งคำถามจริงจังว่า บริษัทเทคโนโลยีที่เรามอบข้อมูลให้ใช้งานอยู่ทุกวัน มีจุดยืนทางจริยธรรมแบบไหนกันแน่

---

จุดเริ่มต้น: OpenAI ปิดดีล Pentagon หลัง Anthropic ถอยฉาก

จุดชนวนเริ่มต้นจาก Pete Hegseth รัฐมนตรีว่าการกระทรวงกลาโหมสหรัฐฯ เรียกร้องให้ Dario Amodei ซีอีโอของ Anthropic ปลดล็อกข้อจำกัดโมเดล AI สำหรับภารกิจทางทหารแบบเต็มรูปแบบ ซึ่งรวมถึงระบบอาวุธอัตโนมัติและการสอดแนมข้อมูลประชากร ทว่า Amodei ปฏิเสธอย่างหนักแน่นด้วยประโยคชัดเจนว่า "Threats do not change our position" ส่งผลให้ Pentagon สั่งขึ้นบัญชีดำและยกเลิกข้อตกลงกับ Anthropic ทันที

ในวันเดียวกันนั้น OpenAI ตัดสินใจเข้าเสียบรับสัญญามูลค่า 200 ล้านดอลลาร์สหรัฐในวันศุกร์ที่ 27 กุมภาพันธ์ โดยยอมรับเงื่อนไขในแบบที่ Anthropic ปฏิเสธไป

กระแสวิจารณ์บนโซเชียลมีเดียปะทุขึ้นอย่างรวดเร็ว ผู้ใช้จำนวนมากมองว่าการกระทำของ OpenAI ขัดแย้งกับพันธกิจตั้งต้นขององค์กรที่เคยระบุไว้ว่าจะพัฒนา "AI เพื่อประโยชน์สูงสุดของมนุษยชาติ"

---

ตัวเลขสะท้อนปฏิกิริยาของผู้ใช้งาน

ข้อมูลวิเคราะห์จาก Sensor Tower และ Appfigures ชี้ให้เห็นผลกระทบเป็นรูปธรรม:

ในวันเสาร์ที่ 28 กุมภาพันธ์ เพียงหนึ่งวันหลังข่าวสัญญาเผยแพร่ออกไป อัตราการลบแอป ChatGPT ในสหรัฐฯ พุ่งขึ้น 295% เมื่อเทียบกับอัตราเฉลี่ยปกติที่มีการเติบโตเพียง 9% ยอดรีวิว 1 ดาวเพิ่มขึ้น 775% ขณะที่ยอดดาวน์โหลดใหม่ของ ChatGPT ร่วงลง 13%

ในทางตรงกันข้าม Claude มียอดดาวน์โหลดพุ่งขึ้น 37% ในวันศุกร์ และขยับเพิ่มอีก 51% ในวันเสาร์ จนสามารถแซงหน้า ChatGPT ในยอดดาวน์โหลดรายวันของสหรัฐฯ ได้เป็นครั้งแรก ก่อนจะขึ้นแท่นอันดับ 1 ของ App Store อย่างเป็นทางการเมื่อวันที่ 2 มีนาคม

นอกจากนี้ Anthropic ยังระบุว่าตั้งแต่ต้นปี 2026 ฐานผู้ใช้งานแบบฟรี (Free Active Users) เติบโตขึ้นมากกว่า 60% และยอดสมัครสมาชิกใหม่รายวันเพิ่มขึ้นเป็น 4 เท่า

---

QuitGPT: จากแฮชแท็กออนไลน์ สู่การเคลื่อนไหวเชิงกายภาพ

แคมเปญ #QuitGPT ไม่ได้หยุดอยู่แค่กระแสไวรัลชั่วคราวบนแพลตฟอร์ม X แต่ยกระดับสู่การชุมนุมเชิงสัญลักษณ์

เมื่อวันที่ 3 มีนาคม กลุ่มผู้ประท้วงราว 40 ถึง 50 คนรวมตัวกันหน้าสำนักงานใหญ่ของ OpenAI ณ ซานฟรานซิสโก พร้อมชูป้ายข้อความอย่าง "Sam Altman is watching you" และ "No killer robots" รวมถึงใช้ชอล์กเขียนข้อความเรียกร้องบนทางเท้า เช่น "Technology in service of humanity, not war"

สถิติจากเครือข่าย QuitGPT ระบุว่ามีผู้ร่วมแคมเปญมากกว่า 2.5 ล้านคน ทั้งกลุ่มที่กดยกเลิกแพ็กเกจ Subscription กลุ่มที่ประกาศเลิกใช้งานถาวร และกลุ่มที่ช่วยกระจายข่าวสารการบอยคอต

---

Altman แถลงยอมรับความผิดพลาด พร้อมปรับแก้เงื่อนไขสัญญา

เมื่อเผชิญแรงต้านอย่างหนัก Sam Altman ออกมายอมรับว่าการจัดการข้อตกลงนี้ "looked opportunistic and sloppy" (ดูเป็นการฉวยโอกาสและสะเพร่า) พร้อมระบุว่าไม่ควรเร่งรัดปิดดีลในช่วงสุดสัปดาห์

Altman เผยแพร่ข้อความที่ระบุว่าเป็นบันทึกภายในลงบน X ชี้แจงว่า OpenAI ได้ดำเนินการแก้ไขสัญญาเพื่อเพิ่มข้อจำกัดความปลอดภัย โดยระบุชัดเจนว่า "โมเดล AI จะไม่ถูกนำไปใช้เพื่อสอดแนมพลเมืองอเมริกัน" และทางกระทรวงกลาโหมยืนยันว่าจะไม่ส่งต่อเครื่องมือนี้ให้หน่วยข่าวกรองอย่าง NSA พร้อมทั้งมีข้อกำหนดคุ้มครองข้อมูลเชิงพาณิชย์ เช่น พิกัดตำแหน่งจากสมาร์ตโฟนหรือข้อมูลจากแอปสุขภาพ

อย่างไรก็ตาม นักวิเคราะห์และชุมชนเทคโนโลยีจำนวนมากมองว่า นี่เป็นเพียงปฏิบัติการควบคุมความเสียหาย (Damage Control) มากกว่าการเปลี่ยนท่าทีเชิงนโยบายอย่างแท้จริง

---

เสียงทักท้วงจากคนในองค์กร

แรงกดดันไม่ได้มาจากภายนอกเท่านั้น พนักงานของ OpenAI หลายคนได้ร่วมลงชื่อในจดหมายเปิดผนึก เพื่อสนับสนุนจุดยืนของ Anthropic ในการปฏิเสธเงื่อนไขทางทหาร

หนึ่งในนั้นคือ Leo Gao นักวิจัยของ OpenAI ที่ออกมาวิพากษ์วิจารณ์ทิศทางของบริษัทอย่างเปิดเผยบนแพลตฟอร์ม X โดยตั้งคำถามถึงความรัดกุมของกลไกควบคุมความปลอดภัย (Safeguards) ในสัญญากับ Pentagon

การออกมาชี้แจงของ Altman ในช่วงวันหยุด จึงเป็นการส่งสารเพื่อลดความตึงเครียดภายในองค์กรควบคู่ไปกับการสื่อสารต่อสาธารณะ

---

บริบทสำคัญ: ก้าวต่อไปของตลาดผู้ให้บริการ AI

กรณีศึกษานี้สะท้อนบทเรียนสำคัญสำหรับผู้พัฒนา AI ทั่วโลก ว่าการแข่งขันในปัจจุบันไม่ได้วัดกันที่ตัวเลข Benchmark หรือความเร็วในการประมวลผลเพียงอย่างเดียว แต่ความเชื่อมั่นด้านธรรมาภิบาลและการรักษาจุดยืนทางจริยธรรม กลายเป็นปัจจัยสำคัญที่ผู้ใช้งานใช้ตัดสินใจเลือกใช้บริการ

Anthropic แสดงให้เห็นว่าการยอมเสียสัญญาทางธุรกิจก้อนโตเพื่อรักษามาตรฐานความปลอดภัย สามารถสร้างแต้มต่อด้านความไว้วางใจจากชุมชนผู้ใช้งาน ขณะที่ OpenAI ต้องเร่งปรับกระบวนการสื่อสารและโครงสร้างข้อตกลงเพื่อกู้คืนภาพลักษณ์

สำหรับผู้ใช้งานในไทย เหตุการณ์นี้สะท้อนมุมมองที่น่าคิดว่า เมื่อโมเดล AI กลายเป็นส่วนหนึ่งของชีวิตการทำงานประจำวัน คำถามที่เราควรใส่ใจจึงไม่ใช่แค่เรื่องความเก่งกาจของระบบ แต่รวมถึงนโยบายและทิศทางที่ผู้พัฒนาเลือกนำเทคโนโลยีไปประยุกต์ใช้ด้วยเช่นกัน