AI ไม่รู้เรื่องเมื่อวาน

ลองถาม AI ดู "เมื่อวานนี้มีข่าวอะไรบ้าง" AI ส่วนใหญ่จะตอบว่าไม่รู้ หรือบางที ก็แต่งข่าวขึ้นมาเฉยๆ ทำไมถึงเป็นแบบนี้ ทั้งที่ AI ฉลาดมากเรื่องอื่น

AI สร้างจากการอ่านครั้งใหญ่ครั้งเดียว

ตอนสร้าง AI 1 ตัว บริษัทใช้เวลาหลายเดือน เอาข้อความเยอะมากมาให้มันอ่าน เป็น พันล้านหน้า เมื่อการอ่านนั้นจบ AI ก็ไม่ได้อ่านอะไรเพิ่มอีกเลย

วันสุดท้ายของการอ่าน เรียกว่า training cutoff หรือวันปิดอ่าน เอกสาร หนังสือ เว็บ ทุกอย่างที่เกิดขึ้น หลังวันนั้น AI ไม่เห็น ไม่รู้ ไม่ได้อยู่ในสมองมัน

ภาพที่ตรงที่สุดคือ ห้องสมุดที่ปิดประตูในวันหนึ่ง AI อ่านได้แค่ หนังสือที่อยู่ในห้องตอนปิด หนังสือใหม่ที่ออกหลังจากนั้น มันอ่านไม่ได้

ตัวอย่างให้เห็นชัดๆ

สมมติว่า AI ตัวนี้ปิดอ่านที่ปี 2025 ลองดูว่าคำถามจากปีต่างๆ ตอบยังไง

คำถามจากเรื่องก่อน 2025

"COVID-19 เริ่มต้นที่เมืองไหนของจีน"

AI ตอบได้แม่น "เริ่มที่เมืองอู่ฮั่น ประเทศจีน ปลายปี 2019" เพราะเรื่องนี้อยู่ในข้อความที่ AI อ่านตอนฝึก

คำถามจากเรื่องหลัง 2025

"ฟุตบอลโลก 2026 ใครชนะ"

AI ตอบได้ 2 แบบ

• ยอมรับ "ขออภัย ข้อมูลของผมอัปเดตถึงปี 2025 ฟุตบอลโลก 2026 ผมไม่มี ข้อมูล"
• มั่ว ตอบทีมมั่วๆ มาเลย พร้อมรายละเอียดหลอกๆ ที่ดูสมเหตุสมผล

ผลลัพธ์ขึ้นกับ AI ตัวไหน และคำถามคล้าย pattern เดิมที่เคยเจอแค่ไหน คำถามที่ คล้ายของเดิมมาก AI ก็มั่วได้ลื่น

เรื่องที่กระทบจาก cutoff โดยตรง

• ข่าว เลือกตั้ง ภัยพิบัติ การเมืองล่าสุด AI ไม่รู้
• ราคา หุ้น ทอง น้ำมัน เงินดิจิทัล AI ไม่รู้ราคาวันนี้
• ดารา นักร้องที่เปลี่ยนสถานะ แต่งงาน เลิก ตาย เปิดอัลบั้มใหม่ที่เกิดหลัง cutoff
• เทคโนโลยีใหม่ รุ่นโทรศัพท์ใหม่ AI ตัวใหม่ feature ใหม่ของ app
• ผลกีฬา ฟุตบอลโลก โอลิมปิก ที่เพิ่งจบ
• กฎหมายใหม่ ภาษี ข้อบังคับ ที่เพิ่งประกาศใช้

ที่ AI หลอกได้ คือมันพยายามเดาคำตอบให้

ถ้าถามเรื่องหลัง cutoff AI ทำได้ 2 อย่าง อย่างใดอย่างหนึ่ง

1. ยอมรับว่าไม่รู้ เช่น "ขออภัย ข้อมูลของผมอัปเดตถึงปี 2025 เท่านั้น"
2. มั่ว สร้างคำตอบที่ดูสมเหตุสมผลขึ้นมา ทั้งที่ไม่เคยรู้

แบบที่ 2 นี่แหละเป็นปัญหา เพราะมันไม่บอกเราว่ากำลังมั่ว ถามว่าวันนี้ใช้ iPhone อะไร AI อาจตอบรุ่นที่ไม่มีอยู่จริง พร้อมรายละเอียดครบ

สรุปบทนี้

• AI สร้างจากการอ่านข้อความครั้งใหญ่ครั้งเดียว แล้วไม่ได้อ่านอะไรเพิ่มอีก
• วันสุดท้ายของการอ่านเรียกว่า training cutoff หลังวันนั้น AI ไม่รู้
• เรื่องที่กระทบ ข่าว ราคา ดาราเปลี่ยนสถานะ เทคโนโลยีใหม่ ผลกีฬา กฎหมายใหม่
• AI บางทียอมรับว่าไม่รู้ บางทีก็มั่ว ขึ้นกับว่าคำถามคล้าย pattern เดิมไหม

บทต่อไป Phase 3 เริ่มแล้วครับ เอาความเข้าใจไปใช้ทำให้คุยกับ AI ได้ผลดีขึ้น Prompt ที่ดีไม่ใช่คำวิเศษ แต่เป็นการให้บริบทที่ถูกต้อง