ต่อคำสั่งเข้าด้วยกัน

คำสั่งหลักครบแล้วครับ ทั้งเดินดู (pwd/ls/cd) อ่าน path จัดการไฟล์ (mkdir/touch/cp/mv/rm) บทนี้เป็นเรื่องที่ทำให้ Terminal ทรงพลังจริงๆ คือ ต่อคำสั่งเข้าด้วยกัน

เคล็ดลับนี้ฝรั่งเรียก pipe (อ่าน ไพป์) คนใช้ Terminal ทำงานทุกวัน เป็นเหตุผล หลักที่ Terminal เร็วกว่าคลิกเมาส์หลายเท่าตอนต้องทำของซ้ำๆ

นึกภาพคำสั่งเป็นเครื่องจักรในโรงงาน

ลองนึกถึงโรงงานผลิตของในการ์ตูนครับ วัตถุดิบเข้าทางหนึ่ง เครื่องจักรแต่ละตัว ทำหน้าที่เดียว ของไหลผ่านสายพานไปเครื่องถัดไป จนได้ผลลัพธ์สุดท้าย

Terminal ทำงานแบบเดียวกัน เครื่องจักร = คำสั่ง สายพาน = pipe ใช้เครื่องหมาย |

แทนที่จะเอาผลของคำสั่งแรกไปเก็บก่อนแล้วค่อยเอามารันคำสั่งที่สอง เราต่อมัน ตรงๆ ในบรรทัดเดียว

ตัวอย่างให้เห็นภาพ

สมมติเปิดกล่อง Photos ที่มีรูป 50 รูปอยู่ อยากเห็นเฉพาะรูปที่มีคำว่า summer ในชื่อ พิมพ์แบบนี้

ls | grep summer

• ls ทำรายชื่อไฟล์ทั้งหมดในกล่อง
• | ส่งรายชื่อนี้ผ่านสายพานไปคำสั่งถัดไป
• grep summer จากรายชื่อที่ได้ เลือกเฉพาะบรรทัดที่มีคำว่า summer

ผลลัพธ์ ได้เฉพาะรูปที่มีคำว่า summer ไม่ต้องเลื่อนหาเองทีละรูป

คำสั่งเล็กๆ ที่ใช้คู่กับ pipe

นอกจาก grep ยังมีอีก 4 คำสั่งที่เจอตามหลัง pipe บ่อย

grep กรอง

grep <คำ> เลือกเฉพาะบรรทัดที่มีคำที่ใส่

ls | grep .jpg     # เฉพาะไฟล์ .jpg
ls | grep 2024     # เฉพาะไฟล์ที่มีเลข 2024

head กับ tail เอาส่วนต้นหรือส่วนท้าย

head -3 เอา 3 บรรทัดแรก tail -3 เอา 3 บรรทัดท้าย

ls | head -3       # 3 ไฟล์แรก
ls | tail -5       # 5 ไฟล์ท้าย

sort เรียงตามตัวอักษร

ls | sort          # เรียง a-z

wc -l นับบรรทัด

wc -l นับว่ามีกี่บรรทัด ใช้ pipe จาก ls ก็คือนับว่า มีกี่ไฟล์

ls | wc -l         # ในกล่องนี้มีกี่ไฟล์

ต่อ pipe ได้มากกว่า 2 stage

| ใส่ได้ไม่จำกัด ของไหลผ่านทุก stage ตามลำดับ

ls | grep .jpg | sort | head -5

ความหมายตามลำดับ รายชื่อทั้งหมด → กรองเฉพาะ .jpg → เรียงตัวอักษร → เอา 5 อันแรก

ทำไม pipe ถึงทรงพลัง

แทนที่จะมีคำสั่งใหญ่ที่ทำได้ทุกอย่าง Mac/Linux ออกแบบให้แต่ละคำสั่ง ทำงานเดียวให้เก่ง แล้วต่อ pipe กันได้

กลายเป็นว่ามีคำสั่งเล็กๆ 5-6 ตัว ผสมกันได้เป็นล้านแบบ ไม่ต้องเรียนคำสั่งใหม่ เป็นพันสำหรับทุกสถานการณ์

สรุปบทนี้

• | (pipe) สายพานต่อ output ของคำสั่งหนึ่งไปเป็น input ของอีกคำสั่ง
• grep <คำ> เลือกเฉพาะบรรทัดที่มีคำ
• head -N เอา N บรรทัดแรก tail -N เอา N บรรทัดท้าย
• sort เรียงตามตัวอักษร
• wc -l นับบรรทัด
• ต่อ pipe กันได้ไม่จำกัด stage แต่ละ stage รับผิดชอบ 1 หน้าที่

จบช่วงกลางแล้ว Terminal ใช้งานในชีวิตจริงได้เกือบครบ บทต่อไปเข้าช่วงสุดท้าย เราจะเรียน คุมโปรแกรมที่รันอยู่ เครื่องค้างทำยังไง โปรแกรม เปิดทิ้งไว้ทำยังไง และ Ctrl+C ที่บอกไว้ตั้งแต่บทแรก