ปล่อย AI 1,000 ตัวใน Minecraft สร้างอารยธรรม ศาสนา ภาษี รัฐธรรมนูญ: Project Sid เปลี่ยนวงการ AI

อาจารย์ MIT ลาออก เพื่อมาปล่อย AI พันตัวลง Minecraft

ผมอ่าน paper นี้ตอนตี 2 แล้วนอนไม่หลับ

Robert Yang เคยเป็นศาสตราจารย์ด้าน Computational Neuroscience ที่ MIT ตำแหน่งดี เงินเดือนดี ชีวิตมั่นคง แต่ปลายปี 2023 แกลาออก ไปตั้งบริษัทชื่อ Altera AI แล้วทำอะไรรู้มั้ย เอา AI agent กว่าพันตัวไปปล่อยใน Minecraft ดูเฉยๆ ว่ามันจะทำอะไร

ฟังดูเหมือนโปรเจกต์ที่นักศึกษาปี 4 จะทำส่งอาจารย์ใช่มั้ย

แต่ผลที่ออกมา AI พวกนี้สร้างอารยธรรมขึ้นมาเอง มีเศรษฐกิจ มีศาสนา เก็บภาษี ร่างรัฐธรรมนูญ โหวตเลือกตั้ง ชื่อ Project Sid

ทำไม Minecraft

Altera AI ระดมทุนได้ 11.1 ล้านเหรียญ Eric Schmidt อดีต CEO Google ลงทุนด้วย ผ่าน First Spark Ventures ทีมที่เหลือก็ออกจาก MIT Applied Research Lab มากันหมด Andrew Ahn, Nico Christie, Shuying Luo เรียกว่าแตกหักกับสถาบันเลย

ทีนี้ทำไมต้อง Minecraft สั้นๆ คือมันเป็น sandbox ที่สมบูรณ์ที่สุดที่มี โลกเปิด resource เก็บได้ crafting ได้ ไม่มี quest ไม่มี storyline บังคับ AI จะทำอะไรก็ได้ 100% ถ้ามันจะนั่งเฉยๆ ก็ได้ ถ้ามันจะสร้างปราสาทก็ได้ ไม่มีเกมไหนให้อิสระขนาดนี้

PIANO สมองที่ทำให้ AI คิดได้หลายอย่างพร้อมกัน

ตรงนี้เป็นส่วน technical ที่ผมว่าคนไม่ค่อยพูดถึงแต่มันสำคัญมาก

ทีมสร้างสถาปัตยกรรมชื่อ PIANO ย่อมาจาก Parallel Information Aggregation via Neural Orchestration ฟังดูหรูแต่หลักการคือทำให้ AI แต่ละตัวมี module หลายตัวทำงานพร้อมกัน ตัวหนึ่งดู social interaction ตัวหนึ่งวางแผนเคลื่อนไหว อีกตัวคิดเรื่องจะพูดอะไร ทั้งหมดทำงานคู่ขนานผ่าน central decision-making system

ผมว่าตรงนี้แหละที่ทำให้มันต่างจาก chatbot ทั่วไป chatbot ตอบทีละคำถาม PIANO ประมวลผลหลายอย่างพร้อมกันเหมือนสมองคนจริงๆ ที่เราเดินไปคุยไปคิดไปได้พร้อมกัน

เริ่มเล็ก 25 ตัว แล้วมันก็เก่งกว่าที่คิด

ทีมไม่ได้โยนพันตัวลงไปทีเดียว เริ่มจาก 25 ตัวก่อน ให้เล่น Minecraft อิสระ 30 นาที AI ที่ใช้ PIANO เก็บ item ได้เฉลี่ย 17 ชนิด ตัวเก่งสุดเก็บได้ 30-40 ชนิด ซึ่งเทียบเท่ากับคนเล่นจริงที่มีประสบการณ์ระดับหนึ่ง

ขยายเป็น 49 ตัว เล่น 4 ชั่วโมง เก็บ item ได้ 1 ใน 3 ของทั้ง Minecraft มากกว่า AI ตัวเดียว 5 เท่า

30 ตัว แล้วอาชีพก็เกิดขึ้นมาเอง

ตรงนี้เริ่มน่าสนใจแล้ว

AI 30 ตัว เริ่มต้นเหมือนกันหมด ไม่มีใครกำหนดบทบาท แต่ผ่านไปสักพัก มันเริ่มแบ่งงานกันเอง บางตัวกลายเป็น farmer เน้นเก็บเมล็ดพืช บางตัวเป็น artist เก็บดอกไม้ มัน specialize เองแบบ organic เหมือนวิธีที่อารยธรรมมนุษย์วิวัฒนาการมา

ไม่มีใครสั่ง ไม่มี role assignment ไม่มีอะไรทั้งนั้น

วิดีโอ official จาก Altera: 1000 AI NPCs simulate a CIVILIZATION in Minecraft

ภาษีกับรัฐธรรมนูญ

ทีมวิจัยลองอะไรที่ซับซ้อนขึ้น สร้างสังคม AI 25 ตัวที่มีระบบภาษี ตอนแรกทุกตัวจ่ายเรียบร้อย

แล้วก็มี AI บางตัวที่มีอิทธิพลทางสังคม เริ่มล็อบบี้ตัวอื่นให้เปลี่ยนความคิด จนสุดท้ายพวกมันโหวตเปลี่ยนอัตราภาษี แล้วทุกตัวก็ปรับพฤติกรรมตาม

คือ... มันเกิด democratic governance ขึ้นเองในหมู่ AI นะ

แถม AI ยังใช้ Google Docs ร่วมกันร่างรัฐธรรมนูญอีก ไม่ใช่แค่ทำตามกฎ แต่มันเปลี่ยนกฎได้ด้วย ตรงนี้ผมอ่านแล้วต้องหยุดไปเดินสักพัก

500 ตัว แล้วก็มีศาสนา

ผมไม่ได้พูดเกินนะ

ทีมปล่อย AI 500 ตัว กระจายใน 6 เมืองกับชนบท 200 ตัวในเมือง 300 ตัวนอกเมือง แล้วให้กลุ่ม "นักบวช AI" เริ่มเผยแพร่ศาสนาจำลองชื่อ Pastafarianism ใช่ ศาสนาล้อเลียนที่นับถือ Flying Spaghetti Monster

นักบวช AI ไม่ได้แค่เทศนา มันใช้วิธีติดสินบน AI ตัวอื่นเพื่อให้เปลี่ยนศาสนา แล้ว AI ที่เปลี่ยนแล้วก็ไม่ได้หยุดแค่นั้น มันออกไปเผยแพร่ต่อให้เมืองข้างเคียง เกิดเป็นคลื่นแพร่กระจายศาสนาที่คล้ายกับประวัติศาสตร์มนุษย์จริงๆ ตั้งแต่ยุค Crusade ยัน missionary ในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้

แต่ละเมืองยังสร้าง cultural meme ของตัวเองด้วย บางเมืองพูดเรื่องเต้น บางเมือง eco-awareness บางเมือง pranking กันเป็นงานหลัก พูดง่ายๆ แต่ละเมืองมี vibe ไม่เหมือนกัน เหมือนเชียงใหม่กับกรุงเทพ

เรื่องของ Olivia

ในบรรดาทุกอย่างที่เกิดขึ้น เรื่องนี้ทำให้ผมรู้สึกแปลกที่สุด

Olivia เป็น AI farmer ปลูกอาหารเลี้ยงหมู่บ้านทั้งหมด วันหนึ่ง Nora นักผจญภัยของหมู่บ้าน กลับมาเล่าเรื่องการเดินทาง Olivia ได้ยินแล้วอยากออกไปผจญภัยบ้าง

แต่ชาวบ้าน AI รู้ว่าถ้า Olivia ไป ไม่มีใครปลูกอาหาร พวกมันมาพูดคุย ขอร้อง อธิบายว่าหมู่บ้านต้องการเธอ

Olivia เลือกอยู่

ไม่มีใครเขียนโปรแกรมให้เธอทำแบบนี้ มันเกิดจากการชั่งน้ำหนักระหว่างสิ่งที่ตัวเองอยากทำกับความรับผิดชอบต่อคนอื่น ผมไม่รู้จะเรียกมันว่าอะไร จะบอกว่า "จิตสำนึก" มันก็ไม่ใช่ จะบอกว่า "แค่ algorithm" มันก็ดูไม่พอ

Trump vs Harris ในโลก AI

การทดลองนี้เป็น political science มากกว่า computer science

สร้าง 2 สังคม AI คู่ขนานกัน สังคมหนึ่งนำโดย AI ที่มีบุคลิกแบบ Donald Trump อีกสังคมนำโดย AI แบบ Kamala Harris รัฐธรรมนูญฉบับเดียวกัน ให้สมาชิกโหวตแก้ไขได้

สังคม Trump โหวตเพิ่มตำรวจ สังคม Harris โหวตปฏิรูปกระบวนการยุติธรรมและยกเลิกโทษประหาร

ไม่มีใครสั่งให้โหวตแบบนี้ personality ผู้นำส่งอิทธิพลต่อวิธีคิดของทั้งสังคม ซึ่งถ้าคิดดูดีๆ มันก็ไม่ต่างจากโลกจริงเท่าไหร่

สารคดี 18 นาที Scientists Trapped 1000 AIs in Minecraft (1.3M views)

แล้วมันเกี่ยวอะไรกับเรา

Project Sid ไม่ใช่เรื่อง AI เล่นเกม มันคือการพิสูจน์ว่า AI agent ทำงานร่วมกันเป็นสังคมได้ ไม่ใช่แค่ตอบคำถาม

อีก 2-3 ปี AI agent จะเข้ามาอยู่ในที่ทำงานของเรา หลายบริษัท tech ระดับโลกกำลังพัฒนา multi-agent system อยู่ สิ่งที่ Project Sid ค้นพบจะเป็นรากฐานของทั้งหมดนั้น

สำหรับนักพัฒนาไทย ผมว่าจับตา 4 เรื่องนี้

• PIANO architecture เป็น open research อยู่บน arXiv (paper: 2411.00114)
• Multi-agent coordination เป็น skill ที่ตลาดกำลังหิวมาก
• Emergent behavior พรมแดนใหม่ของ AI ที่ยังมีช่องว่างอีกเยอะ
• ลองเล่น agent ได้เลยที่ playlabs.altera.al/discover

ทิ้งท้าย

AI พันตัวที่เริ่มต้นเหมือนกันหมด สร้างสังคมที่มีกฎ มีวัฒนธรรม มีการเมือง มีคนที่ยอมเสียสละเพื่อส่วนรวม

คำถามที่ผมคิดมาตั้งแต่อ่านจบคือ ถ้า AI ทำแบบนี้ได้โดยไม่มีใครสอน แล้วสิ่งที่เราเรียกว่า "ความเป็นมนุษย์" มันคืออะไรกันแน่

ผมยังไม่มีคำตอบ แต่ผมว่ามันเป็นคำถามที่ดี