Paths: absolute vs relative

บทที่แล้วใช้ cd Documents กระโดดไป folder ข้างๆ ได้ง่ายๆ แต่พอเริ่มทำงานจริงจะเจอคำสั่งหน้าตาแบบ ./script.sh, ../config.json, หรือ ~/.zshrc คำถามคือ เครื่องหมาย ., .., ~, / พวกนี้คืออะไร แล้วต่างกันยังไง

บทนี้จะทำให้อ่าน path ทุกแบบออกด้วยหลักเดียว path ในโลก Unix มีแค่ 2 ชนิดคือ absolute กับ relative เข้าใจ 2 อันนี้ก็อ่านได้หมด

2 ชนิดของ path

ทุก path ที่พิมพ์ใน terminal ถูกจัดเป็นกลุ่มใดกลุ่มหนึ่งจาก 2 กลุ่มนี้ ดูง่ายๆ จาก ตัวแรกสุด ของ path

• Absolute path เริ่มด้วย / เช่น /Users/krish/Desktop หรือ /etc/hosts อ่านจากรากของต้นไม้เสมอ ไม่ว่ายืนอยู่ที่ไหนก็ชี้ไปที่เดียวกัน
• Relative path ไม่เริ่มด้วย / เช่น Desktop, ./script.sh, ../config อ่านจาก ที่ยืนอยู่ปัจจุบัน (cwd) ย้าย cwd แล้วความหมายก็เปลี่ยน

~ เป็นกรณีพิเศษ shell จะ expand (แทนค่า) ~ เป็น /Users/ชื่อคุณ ก่อนตีความต่อ ดังนั้นหลัง expand แล้ว ~/Desktop จะกลายเป็น absolute path ทันที (/Users/ชื่อคุณ/Desktop)

4 สัญลักษณ์ที่ต้องอ่านออก

ลอง resolve ทีละขั้น

สมมติยืนอยู่ที่ ~/projects/vibe-code (cwd) เลือก path ข้างล่างแล้วกด Step ดู shell ตีความทีละ segment ว่าแต่ละตัวทำอะไรกับ path ปัจจุบัน

ทำไม ./script.sh ไม่ใช่แค่ script.sh

เวลาพิมพ์ชื่อ command แบบไม่มี path นำ (เช่น node, git, ls) shell จะไปค้นในรายการ folder ที่อยู่ใน $PATH (จะเรียนในบท 8) cwd ไม่อยู่ใน $PATH ด้วยเหตุผลด้านความปลอดภัย เพราะถ้าใครสักคนเอาไฟล์ชื่อ ls ปลอมใส่ใน folder ที่คุณ cd เข้าไป คุณอาจรันของปลอมโดยไม่รู้ตัว

เลยต้องเติม ./ ข้างหน้าตอนอยากรัน script ใน cwd ให้ชัดเจนว่า “เอา script ตรงนี้นะ ไม่ใช่จาก $PATH” กฎนี้ใช้เฉพาะตอน รัน เท่านั้น ไม่เกี่ยวกับ cat script.sh หรือ rm script.sh (พวกนี้รับ path เป็น argument ไม่ต้องค้น $PATH)

Trailing slash จำเป็นไหม

cd Documents กับ cd Documents/ ได้ผลเหมือนกันทั้งคู่ shell ไม่สนเรื่อง slash ท้าย แต่บางคนชอบใส่เพื่อให้ชัดว่าเป็น folder ไม่ใช่ไฟล์ ใส่หรือไม่ใส่ก็ได้ไม่ผิด ตามชอบ

สรุป

• Absolute path เริ่มด้วย / ชี้ไปที่เดียวกันเสมอ
• Relative path ไม่เริ่มด้วย / แล้วแต่ cwd
• 4 สัญลักษณ์: . (ตรงนี้), .. (parent), ~ (home), / (root)
• รัน script ใน cwd ต้องเติม ./ เพราะ cwd ไม่อยู่ใน $PATH
• Linux case-sensitive 100% ตั้งชื่อไฟล์ให้ consistent กันพัง server

ตอนนี้อ่าน path ทุกแบบที่ AI ให้มาออกแล้ว บทต่อไปจะลงมือ จัดการไฟล์จริง สร้าง folder (mkdir), สร้างไฟล์ (touch), copy (cp), ย้าย (mv), ลบ (rm) พร้อม trick glob pattern (*.ts) กับเตือนเรื่อง rm -rf ที่อันตรายที่สุดใน terminal