จัดการไฟล์: mkdir, touch, cp, mv, rm + glob

5 คำสั่งจัดการไฟล์ + glob pattern (* ? [abc]) + warning เรื่อง rm -rf ที่เป็นคำสั่งอันตรายที่สุดใน terminal

~8 นาที

3 บทแรกใช้เวลาไปกับการ “เดินและอ่าน” ตอนนี้ถึงเวลาลงมือ จัดการไฟล์จริง บทนี้จะให้เครื่องมือ 5 ตัวที่ครอบคลุมงานไฟล์ 95% ในชีวิตจริง mkdir, touch, cp, mv, rm

พร้อมกับ glob pattern สำหรับทำงานกับไฟล์หลายตัวพร้อมกันด้วยเครื่องหมาย * และ warning เรื่อง rm -rf ซึ่งเป็นคำสั่งที่อันตรายที่สุดใน terminal

5 คำสั่งจัดการไฟล์ที่ต้องจำ

mkdir ใช้สร้าง folder ใหม่

ย่อมาจาก make directory พิมพ์ mkdir ชื่อ ก็จะได้ folder ใหม่อยู่ใน cwd

$ mkdir my-project
$ ls
my-project/

Flag ที่มีประโยชน์ที่สุดคือ -p (parents) สร้าง folder ซ้อนกันหลายชั้นได้ในครั้งเดียว ถ้า folder กลางยังไม่มี mkdir ปกติจะ error แต่ -p จะสร้างให้ครบ

$ mkdir -p src/components/ui
# ได้ครบทั้ง src/, src/components/, src/components/ui/

touch ใช้สร้างไฟล์เปล่า

touch ชื่อไฟล์ ใช้สร้างไฟล์ใหม่ขนาด 0 byte ถ้าไฟล์มีอยู่แล้ว touch จะแค่ อัปเดต timestamp ไม่แก้เนื้อหา ใช้บ่อยตอนทำ placeholder สำหรับไฟล์ที่ยังไม่พร้อมเขียนเนื้อ

$ touch README.md
$ touch src/index.ts src/utils.ts
# สร้างพร้อมกัน 2 ไฟล์

cp ใช้ copy ไฟล์

cp ต้นทาง ปลายทาง copy ไฟล์จากที่หนึ่งไปอีกที่

$ cp .env.example .env
$ cp config.json backup/config.json

ถ้าจะ copy folder ต้องใส่ -r (recursive) ไม่งั้น cp จะ error ว่า “omitting directory”

$ cp -r src/ src-backup/
# copy ทั้ง folder + ทุกอย่างข้างใน

mv ใช้ย้ายหรือ rename

คำสั่งเดียวทำสองหน้าที่ ย้ายก็ได้ เปลี่ยนชื่อก็ได้ ในมุมของ filesystem 2 อย่างนี้คืออันเดียวกัน

$ mv old-name.txt new-name.txt      # rename ในที่เดิม
$ mv file.txt Documents/            # ย้ายไป folder อื่น
$ mv old/ new/                      # rename folder (ไม่ต้องใช้ -r)

rm ใช้ลบไฟล์ (อ่านก่อนรันทุกครั้ง)

rm ชื่อไฟล์ ลบไฟล์ หายทันที ไม่มี Trash ไม่มีถามยืนยัน ที่สำคัญคือ ในโลก terminal ของ Unix ไม่มีถังขยะ ลบคือหาย กู้คืนได้ยากมาก (ต้องใช้ tool พิเศษและบางครั้งกู้ไม่ได้เลย)

$ rm notes.txt                      # ไฟล์หายถาวร
$ rm -r old-folder/                 # -r ลบ folder (recursive)
$ rm -i secrets.txt                 # -i ถามก่อนลบแต่ละไฟล์ (ปลอดภัยขึ้น)
$ rm -f nothing.txt                 # -f ไม่ error ถ้าไม่เจอ (ใช้ใน script)

Glob pattern: ทำงานกับหลายไฟล์พร้อมกัน

ไม่อยากพิมพ์ rm ทีละ 20 ไฟล์ shell มี glob pattern ให้ระบุไฟล์เป็นกลุ่มได้ ด้วยเครื่องหมายพิเศษไม่กี่ตัว shell จะ expand pattern เป็นรายชื่อไฟล์จริงก่อนรันคำสั่ง

* ตัวอักษรใดก็ได้ 0 ตัวขึ้นไป (ยกเว้น /)
? ตัวอักษร 1 ตัวใดก็ได้
[abc] ตัวใดตัวหนึ่งใน list
[a-z] ตัวใดตัวหนึ่งในช่วง

ลอง widget ข้างล่างดู พิมพ์ pattern เองหรือเลือก preset ไฟล์ที่ match จะสว่างขึ้น ส่วนไฟล์ที่ไม่ match จะจางลง สังเกตว่า * ไม่ match ไฟล์ที่ขึ้นต้นด้วย . ต้องพิมพ์ .* ระบุเอง

พิมพ์ glob pattern หรือเลือก preset

3 ไฟล์ match จาก 18 ทั้งหมด$ ls *.ts

README.md

package.json

tsconfig.json

index.ts

utils.ts

Button.tsx

Input.tsx

useAuth.ts

intro.md

setup.md

notes.txt

todo.md

logo.png

favicon.ico

.gitignore

.env

.env.example

.zshrc

กฎสำคัญ

* = ตัวอักษรใดก็ได้ 0 ตัวขึ้นไป (ไม่รวม /)
? = ตัวอักษร 1 ตัวใดก็ได้
[abc] / [a-z] = ตัวใดตัวหนึ่งใน class
* ไม่ match ไฟล์ hidden (ขึ้นต้น .) ต้องพิมพ์ .* ระบุเอง

พิมพ์ glob pattern หรือเลือก preset ดูว่าไฟล์ไหนจะถูก match

ตัวอย่างใช้งานจริง

$ rm *.bak              # ลบทุกไฟล์ .bak ใน cwd
$ cp src/*.ts backup/   # copy .ts ทุกตัวใน src/ ไป backup/
$ ls [A-Z]*             # list เฉพาะไฟล์ที่ขึ้นต้นพิมพ์ใหญ่
$ mv *.log logs/        # ย้าย .log ทั้งหมดไปรวมที่เดียว

rm -rf: ระเบิดที่ต้องระวังเสมอ

รวม -r (recursive ลบ folder + ของข้างใน) กับ -f (force ไม่ถาม ไม่ error) เกิดเป็น rm -rf ที่อันตรายที่สุดใน terminal เพราะลบทุกอย่างโดยไม่มีเบรก

กฎ 3 ข้อเวลาเจอ rm -rf

อ่าน path ที่จะลบ 2 รอบ ดูให้แน่ว่าไม่ใช่ root (/) หรือ home (~)
ระวัง variable expansion rm -rf $FOO/* ถ้า $FOO ว่าง shell ตีความเป็น rm -rf /* ลบทุกอย่างใน root
ถ้า AI suggest rm -rf มา อ่านทุก segment อย่ารันตรงๆ เอา echo วางข้างหน้าก่อนดู output

Dry run ด้วย echo ก่อนลบจริง

เทคนิคที่ช่วยเรื่องนี้มากคือเอา echo วางหน้าคำสั่งจริง echo จะแค่พิมพ์ต่อ terminal ไม่ได้ทำอะไร

$ echo rm -rf *.log    # ดูว่าจะลบไฟล์ไหนบ้าง
$ rm -rf *.log         # พอใจแล้วค่อยลบจริง

สรุป

5 commands: mkdir, touch, cp, mv, rm
Flag ที่ใช้บ่อย: -p (mkdir parents), -r (cp/rm recursive), -i (interactive ถามก่อนลบ)
Glob: * = อะไรก็ได้, ? = 1 ตัว, [abc]/[a-z] = char class
* ไม่ match hidden files (ขึ้นต้น .) ต้อง .* ระบุเอง
rm ลบไม่ไป Trash ลบคือหาย rm -rf อ่านทุกครั้งก่อนรัน

ตอนนี้จัดการไฟล์ได้คล่องแล้ว บทต่อไปจะตอบคำถามที่ว่า “output ของคำสั่งไปไหน” ปกติมันโผล่ขึ้นหน้า terminal แต่ถ้าอยากเก็บเป็นไฟล์ หรือแยก error ออกจาก output ปกติต้องทำยังไง บทถัดไปจะรู้จัก 3 สายของคำสั่ง (stdin, stdout, stderr) ที่ทำให้ต่อคำสั่งเข้าด้วยกันได้

ก่อนหน้าPaths: absolute vs relative ถัดไป3 สาย: stdin, stdout, stderr + redirection

Terminal สำหรับมือใหม่